Kobiety zmieniają świat i Nowy Jork pełen sprzeczności

Nowe sekcje programu 23. Millennium Docs Against Gravity

Millennium Docs Against Gravity odkrywa kolejne karty programu swojej 23. edycji. Wśród ogłoszonych sekcji znalazły się dwie bardzo różne, ale równie mocne propozycje. Pierwsza z nich skupia się na niezwykłych bohaterkach, które swoją odwagą i determinacją wpływają na świat. Druga przenosi widzów do Nowego Jorku – miasta, które od dekad fascynuje artystów, ale bywa dla nich także miejscem trudnych doświadczeń.

Festiwal odbędzie się od 8 do 17 maja 2026 roku w kinach w siedmiu miastach – Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Łodzi i Bydgoszczy – oraz od 19 maja do 1 czerwca online.

Bohaterki, które nie boją się zmieniać świata

Sekcja „Kobiety zmieniają świat” po raz kolejny pojawi się w programie festiwalu. Jej bohaterkami są kobiety, które przełamują stereotypy, walczą o prawa innych, zdobywają ekstremalne szczyty – dosłownie i w przenośni – oraz zapisują się w historii dzięki swojej determinacji.

Jedną z nich jest Emily Harrington, bohaterka filmu „Wspinaczka” (Girl Climber). Amerykańska alpinistka jako pierwsza kobieta wspięła się w mniej niż dobę na słynną ścianę El Capitan w Parku Narodowym Yosemite. Dokument pokazuje nie tylko spektakularne osiągnięcie sportowe, ale także drogę pełną wyrzeczeń i walki z własnymi ograniczeniami.

W filmie „Mam rzekę we krwi” (I Follow Rivers) poznajemy z kolei Mariann Sæther, jedną z najlepszych kajakarek ekstremalnych na świecie. Dwukrotna mistrzyni świata i matka dwójki dzieci postanawia zmierzyć się z jednym z najbardziej wymagających wyzwań w tym sporcie – spłynięciem wodospadem Aldeyjarfoss na Islandii.

W sekcji nie brakuje także historii kobiet walczących o prawa człowieka i sprawiedliwość społeczną. W filmie „Yanuni” poznajemy Jumę Xipaia, przywódczynię rdzennej społeczności z Amazonii, która została pierwszą w Brazylii sekretarz ds. praw ludności rdzennej. Dokument opowiada o jej walce o ochronę ziemi i przyszłość mieszkańców regionu.

Poruszającą historię młodej artystki przedstawia film „Lis i różowy księżyc”. Jego bohaterką jest Soraya Akhalaghi, która przez lata próbowała uciec z przemocowego małżeństwa i odnaleźć wolność w Europie. Dziś opowiada swoją historię poprzez sztukę – rysunki i rzeźby pełne symboli lisa i różowego księżyca.

Sekcja pokazuje także kobiety, które zmieniały kulturę i społeczne postrzeganie różnych środowisk. Dokument „Zapytaj E. Jean” przybliża historię E. Jean Carroll, dziennikarki i publicystki, która odegrała ważną rolę w redefiniowaniu miejsca kobiet w mediach, a także stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci współczesnych sporów o prawa kobiet.

Z kolei film „Marlee Matlin, nie jesteś sama” opowiada o pierwszej głuchej laureatce Oscara – aktorce Marlee Matlin – i o tym, jak jej sukces zmienił sposób postrzegania osób niesłyszących w świecie filmu.

W programie znalazł się także dokument „Uciszone”, który analizuje konsekwencje ruchu #MeToo oraz próby uciszania kobiet, które zdecydowały się publicznie mówić o przemocy.

Sekcja obejmuje także historie lokalnych społeczności walczących o swoją ziemię. W filmie „Córki góry” matka i córka z Czarnogóry próbują ocalić rodzinne pastwiska przed planowaną budową poligonu wojskowego.

Jednym z najbardziej inspirujących portretów jest dokument „Jane Elliott kontra reszta świata”, przedstawiający nauczycielkę, która w latach 60. przeprowadziła słynny eksperyment społeczny pokazujący mechanizmy rasizmu – i do dziś pozostaje jednym z ważniejszych głosów w debacie o dyskryminacji.

Sekcję zamyka film „Piąta pora roku”, w którym pięć włoskich szefowych kuchni opowiada o swojej drodze w branży gastronomicznej zdominowanej przez mężczyzn.

Nowy Jork – miłość i rozczarowanie

Druga z ogłoszonych sekcji – „New York I love you, but…” – przenosi widzów do świata nowojorskiej bohemy artystycznej. To opowieści o twórcach, którzy w tym mieście szukali inspiracji, ale jednocześnie często musieli mierzyć się z jego trudną rzeczywistością.

Jednym z najbardziej oryginalnych filmów tej sekcji jest „Jak zrobić film o betonie” Johna Wilsona. Reżyser przygląda się materiałowi, który dosłownie tworzy współczesne miasta, a przy okazji zastanawia się nad kondycją kina dokumentalnego i nad tym, jak opowiadać o codzienności w czasach dominacji wielkich platform streamingowych.

Nowojorski krajobraz jest także tłem dla historii pisarki Siri Hustvedt w filmie „Siri Hustvedt i wspomnienia przyszłości”. Dokument splata jej twórczość literacką z osobistą historią życia u boku Paula Austera oraz refleksją nad tożsamością i pamięcią.

W sekcji znalazł się również film „Król Hamlet”, w którym reżyserka Elvira Lind dokumentuje przygotowania swojego męża – aktora Isaaca – do jednej z najtrudniejszych ról teatralnych, czyli Hamleta w nowojorskim Public Theater.

Dokument „Barbara Forever” przypomina natomiast postać Barbary Hammer, jednej z najważniejszych artystek eksperymentalnego kina feministycznego i queerowego. Film analizuje jej archiwa i wpływ na współczesną kulturę.

Szczególnie osobisty charakter ma film „Benita”, w którym reżyser Alan Berliner tworzy portret filmowczyni Benity Raphan, zmagającej się z problemami zdrowia psychicznego i kreatywności.

Sekcja przenosi widzów także do Nowego Jorku lat 50. w filmie „Dom artystek”. To historia trzech kobiet, które zdecydowały się stworzyć wspólne miejsce do życia i pracy, łamiąc społeczne oczekiwania wobec roli kobiet w tamtym czasie.

Z kolei dokument „Monk in Pieces” przedstawia sylwetkę Meredith Monk, kompozytorki i performerki, która w latach 60. i 70. musiała walczyć o uznanie w zdominowanym przez mężczyzn środowisku artystycznym.

Kino dokumentalne jako lustro świata

Nowe sekcje pokazują, jak szeroki i różnorodny jest program tegorocznego MDAG. Od opowieści o kobietach zmieniających rzeczywistość, przez historie artystów i artystek związanych z Nowym Jorkiem, aż po refleksję nad społecznymi i kulturowymi przemianami.

Zespół kinowy CoiGdzie.pl®