Nowa nagroda w świecie dokumentu. Krakowski Festiwal Filmowy upamiętni Marcela Łozińskiego

Międzynarodowa Nagroda Dokumentalna im. Marcela Łozińskiego będzie wyróżniać filmy, które odważnie przekraczają granice gatunku i poszukują nowego języka opowieści dokumentalnej.

Krakowski Festiwal Filmowy wspólnie z Gildią Polskich Reżyserów Dokumentalnych ustanowił międzynarodową Nagrodę Dokumentalną im. Marcela Łozińskiego. Wyróżnienie będzie przyznawane filmom, które w szczególny sposób rozwijają język kina dokumentalnego i odważnie wychodzą poza utarte schematy narracyjne.  Inicjatywa powstała jako hołd dla jednego z najwybitniejszych polskich dokumentalistów, którego twórczość przez dekady inspirowała kolejne pokolenia filmowców. Marcel Łoziński był stałym gościem krakowskiego festiwalu, gdzie prezentował swoje filmy i uczestniczył w licznych dyskusjach o kondycji kina dokumentalnego. Organizatorzy podkreślają, że właśnie te rozmowy i spotkania z twórcą stały się inspiracją do ustanowienia nagrody jego imienia.

Nowe wyróżnienie ma przede wszystkim doceniać twórczą odwagę. W konkursie będą mogły startować filmy dokumentalne bez względu na metraż, kraj pochodzenia czy doświadczenie reżysera lub reżyserki. Najważniejsze kryteria to oryginalność formy, autorski język filmowy oraz umiejętność przekraczania granic tradycyjnego dokumentu.

Fundatorem nagrody został Polski Instytut Sztuki Filmowej, co zapewnia jej stabilne finansowanie oraz gwarancję, że będzie przyznawana co roku jako stały element programu Krakowskiego Festiwalu Filmowego. Zdaniem organizatorów to także ważny sygnał dla całej branży, że kino dokumentalne pozostaje przestrzenią artystycznej wolności i kreatywności.  Szczególny charakter nagrody podkreśla także sposób wyboru filmów. Produkcje trafiają do konkursu na podstawie rekomendacji uznanych twórców, kuratorów i programerów związanych z najważniejszymi festiwalami dokumentalnymi na świecie. Wśród osób zgłaszających tytuły znaleźli się m.in. Marcin Borchardt, Emilie Bujès z festiwalu Visions du Réel, Marek Hovorka z Jihlava International Documentary Film Festival czy Katrine Kilgaard.

Ostatecznego wyboru laureata dokona międzynarodowa kapituła złożona z wybitnych osobowości świata filmu. W jej skład weszli kuratorka festiwalowa María Campaña Ramia, reżyser Sergei Loznitsa oraz Paweł Łoziński - syn patrona nagrody i sam uznany dokumentalista.

Paweł Łoziński podkreśla, że jego ojciec nie był zwolennikiem pompatycznych ceremonii, ale bardzo cenił dobre filmy dokumentalne i lubił nagradzać twórców, którzy potrafili opowiadać o świecie w sposób odważny i szczery. Nowa nagroda ma właśnie takie produkcje wyróżniać - filmy piękne formalnie, bezkompromisowe w treści i stojące po stronie człowieka. Sam Marcel Łoziński przez całe życie eksperymentował z formą dokumentu. W swoich filmach łączył obserwację z elementami inscenizacji i prowokacji artystycznej, próbując dotrzeć do głębszej prawdy o ludzkich relacjach i mechanizmach rzeczywistości. Był nominowany do Oscara za film „89 mm od Europy”, a jego twórczość wielokrotnie nagradzano na najważniejszych festiwalach świata.

Pierwsza edycja nagrody odbędzie się podczas 66. Krakowskiego Festiwalu Filmowego, który zaplanowano na 31 maja - 7 czerwca 2026 roku. Festiwal należy do wąskiego grona wydarzeń kwalifikujących filmy do Oscarów, Europejskich Nagród Filmowych oraz nagród BAFTA, dlatego nowe wyróżnienie od początku będzie miało międzynarodowy prestiż i zasięg. Nagroda im. Marcela Łozińskiego ma być nie tylko upamiętnieniem jednego z najważniejszych twórców polskiego dokumentu, lecz także impulsem dla nowych pokoleń filmowców. Jej celem jest przypomnienie, że kino dokumentalne wciąż może być przestrzenią eksperymentu, odwagi i artystycznej wolności.

Zespół kinowy CoiGdzie.pl®