Jugosławia, jak ideologia wprawiała w ruch nasze zbiorowe ciało

Opis filmu

Niezwykle spektakularny film Marty Popivody to z jednej strony nostalgiczna wycieczka w czasy największej świetności Jugosławii, a z drugiej – fascynujące studium uprzedmiotowienia masy ludzkiej, sprowadzonej do geometrycznych wzorów. Fantastyczne materiały archiwalne, do których udało się dotrzeć młodej serbskiej artystce, pochodzą w głównej mierze z wielkich stadionowych imprez masowych organizowanych ku czci Marszałka Tity. Gigantyczne wzory utkane z ludzkiej masy przywodzą na myśl północnokoreańskie Arirangi. Ich skala dalece przekracza podobne realizacje z pozostałych europejskich krajów bloku wschodniego. Zgodnie z tytułem, w filmie zobaczymy także inne emanacje ideologii, bezpośrednio kształtującej dynamikę masy – od studenckich protestów w Belgradzie w 1968 roku, przez słynne przemówienie Slobodana Miloszevicia na Kosowym Polu, które stało się preludium do wojny w Kosowie, aż po antyrządowe demonstracje z końca lat 90. Jugosławia… to także film o historii kraju, którego integralność w teorii zapewniała właśnie ideologia, a w praktyce – postać wielkiego Marszałka. Chwila śmierci Tity to punkt zwrotny historii kraju i kluczowy moment filmu. Znakomicie ilustrują to materiały z imprez masowych ostatnich lat Jugosławii. Rytuał, dotychczas skierowany ku postaci wodza, teraz trafia w próżnię. W miejsce wiernopoddańczych hołdów pojawia się coraz bardziej czytelna retoryka militarna. Rytualny pokaz siły wkrótce zmieni się w prawdziwą wojnę. (kw)