OSWOIĆ ŚMIERĆ CZYLI RZECZ O PUSTYCH NOCACH
W dzisiejszych czasach śmierć stanowi temat tabu, trudno nam o niej rozmawiać, jeszcze trudniej opowiedzieć o niej dzieciom. Stosujemy łagodne metafory na przekazanie wieści o śmierci. To oczywiste, że trudno poradzić sobie po stracie najbliższych i to nie zmienia się od wieków. Czy jest jednak sposób na to aby „oswoić” śmierć?
Film dokumentalny „Puste noce” to opowieść o starożytnym obrzędzie, który do tej pory występuje jeszcze na wsiach w różnych zakątkach Polski, aby wspierać żałobników w trudnych momentach pierwszych dni po śmierci bliskiej osoby.
W filmie poznamy ten obrzęd z punktu widzenia badaczy i praktyków kultury, ale także historyczne. Najciekawszy obraz pustych nocy pokażą nam jednak naturalni spadkobiercy tego zjawiska kulturowego – czyli małe lokalne społeczności.
Puste noce polegają na tym, że jeżeli ktoś umrze wówczas zawiadamia się całą wieś i wszyscy schodzą się do domu zmarłego. Tam w jednym pokoju leży zmarły w trumnie, z kwiatami, a wokół niego zasiadają śpiewacy i zaczynają śpiewać specjalne pieśni, przeznaczone dokładnie w tym celu. Ludzie wierzą także i dziś, że dusza nie jest jeszcze tam, ale nie jest już tu. Trzeba jej pomóc i przeprowadzić na drugą stronę. Są wsie, w których udział w wydarzeniu biorą całe rodziny z małymi dziećmi. To dalece odbiega od powszechnych praktyk pogrzebowych i okołopogrzebowych kiedy to ciało zmarłego zostaje niemal natychmiast przewiezione do kostnicy, a rodzina widzi je przez zaledwie krótką chwilę w kaplicy przed ceremonią pogrzebową.
Film jest doskonałą okazją, aby zastanowić się również nad aspektem psychologicznym tego obrzędu, a także radzenia sobie z odejściem bliskich nam osób. Wszystko po to, aby nie przechodzić przez ten trudny moment samemu, dać czas na pogodzenie się ze śmiercią, wyciszenie. Można pokusić się o stwierdzenie, że obrzęd ten uczy obcowania ze śmiercią, a monotonne pieśni mają działanie terapeutyczne.
