Drugi film Roberto Rosseliniego jest dziełem przemyślanym, konsekwentnym, świadomie dopasowanym do stylu neorealistycznego. Tytuł filmu pochodzi od zawołania, jakim zwracali się do Włochów żołnierze amerykańscy („paesano” oznacza w dialekcie południowych Włoch mieszkańca wsi). Jest to opowieść o przełomowym dla kraju okresie wyzwolenia, ułożona w sześć nowel, uporządkowanych według chronologii wyzwalania przez aliantów kolejnych miast. Film stanowi obraz narodu i jego przeżyć od 1943 roku do zakończenia wojny, złożony z portretów pojedynczych bohaterów.
