Pasolini kreśli dramatyczny obraz życia rzymskiej prostytutki znanej jako Mamma Roma i jej syna Ettore. Przyszło im żyć wśród alfonsów, złodziei, niebieskich ptaków i kobiet lekkich obyczajów – ludzi przegranych i trwających w poczuciu beznadziejności swego marnego przeznaczenia. Bohaterka bezskutecznie usiłuje uwolnić się od swego sutenera, by rozpocząć nowe, uczciwe życie, a przede wszystkim zapewnić lepszą przyszłość swojemu synowi, tułającemu się po przytułkach dla bezdomnych. Jednak i w jej przypadku fatalizm losu okaże się siłą nie do przezwyciężenia.
Wielu krytyków dostrzegało w tym filmie aluzje religijne (co potwierdziły dobitnie późniejsze dokonania Pasoliniego) – wątek matki i syna przywołuje dramat ewangeliczny zaś niektóre sceny stylizowane są na religijne obrazy włoskiego renesansu.